Trào ngược dạ dày ở trẻ em: Nguyên nhân, triệu chứng và phác đồ điều trị chuẩn Bộ y tế | Fitolabs

Trào ngược dạ dày ở trẻ em gây ra tình trạng trẻ ợ hơi, ho kéo dài, thở khò khè như có đờm trong cổ. Đây là tình trạng thường gặp ở trẻ, tuy nhiên nhiều bố mẹ vẫn chưa nắm được những thông tin quan trọng về bệnh cũng như cách điều trị. Bài viết sau đây sẽ cung cấp cho các bậc phụ huynh tất cả thông tin quan trọng nhất về tình trạng trào ngược dạ dày ở trẻ em để có hướng xử trí thích hợp.

I - Trào ngược dạ dày ở trẻ em là gì?

Trào ngược dạ dày hay còn gọi là trào ngược dạ dày thực quản, là hiện tượng thức ăn, dịch vị dạ dày di chuyển ngược từ dạ dày lên vùng thực quản, hầu họng và đường hô hấp. 

Trào ngược dạ dày khiến trẻ có cảm giác khó chịu, nóng rát vùng họng, gây ảnh hưởng đến việc sinh hoạt, ăn uống hằng ngày của bé. Nếu không được xử trí đúng cách, có thể sẽ dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm.

II - Nguyên nhân dẫn đến tình trạng trào ngược dạ dày ở trẻ em

1. Nguyên nhân sinh lý

Trẻ bị trào ngược dạ dày thực quản do nguyên nhân sinh lý thường xảy ra trong khoảng từ 0-6 tháng tuổi. Nguyên nhân cụ thể do:

• Dạ dày của trẻ nằm ngang, thức ăn (sữa) dễ bị trào ngược lên trên

• Cơ vòng thực quản nối giữa dạ dày và thực quản của bé còn yếu, chưa đóng chặt

• Cơ môn vị nối dạ dày và tá tràng của trẻ sơ sinh đóng chặt hơn so với người lớn, thức ăn khó di chuyển xuống ruột mà ứ đọng tại dạ dày

• Thức ăn của trẻ ở dạng lỏng, dễ di chuyển ngược lên khi trẻ nằm ngang

Những yếu tố trên thường xảy ra đồng thời, do đó trẻ sơ sinh rất dễ gặp tình trạng trào ngược dạ dày, dẫn đến trớ sữa, thở khò khè.

>> Xem thêm: Vì sao trẻ sơ sinh hay bị trào ngược dạ dày thực quản

2. Nguyên nhân bệnh lý

Nguyên nhân bệnh lý gây ra tình trạng trào ngược dạ dày thực quản ở trẻ: 

• Trẻ bị viêm loét dạ dày tá tràng

• Trẻ bị tăng tiết acid dạ dày

• Trẻ bị rối loạn tiêu hóa

Các yếu tố nguy cơ có thể dẫn đến tình trạng trẻ trào ngược dạ dày thực quản là:

• Chế độ ăn uống, sinh hoạt không hợp lý: ăn nhiều đồ chua, cay, nóng, uống nhiều nước có ga, ăn uống không đúng giờ giấc, vừa ăn xong đã vận động mạnh hoặc ăn xong nằm ngay, vừa ăn vừa xem tivi, điện thoại…

• Dùng thuốc: Một số loại thuốc như NSAID, thuốc chẹn kênh Canxi, thuốc kháng Cholinergic có thể gây trào ngược dạ dày thực quản

• Stress, căng thẳng có thể gây tăng tiết acid dạ dày

• Yếu tố di truyền

• Nhiễm vi khuẩn HP

III - Triệu chứng thường gặp khi trẻ bị trào ngược dạ dày thực quản

Trẻ bị trào ngược dạ dày thực quản có thể có một hoặc nhiều triệu chứng trong các triệu chứng dưới đây

• Ợ hơi, ợ chua, ợ nóng thường xuyên

• Nôn trớ

• Nóng rát lồng ngực và vùng hầu họng

• Viêm loét miệng

• Thở khò khè

• Ho kéo dài

• Khó tiêu

• Chán ăn

Trong đó triệu chứng ợ hơi, ợ chua và nôn trớ là hay gặp nhất ở trẻ bị trào ngược.

IV - Hậu quả của tình trạng trào ngược dạ dày trẻ em

Bệnh trào ngược dạ dày thể nhẹ có thể gây nhiều khó khăn, phiền toái cho bé trong việc ăn uống, sinh hoạt. Nếu bệnh không được điều trị đúng cách và kịp thời, có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm cho trẻ như:

• Chứng khó nuốt dẫn đến ăn uống kém

• Ho tái phát hoặc dai dẳng

• Xuất huyết đường tiêu hóa

• Thiếu máu do thiếu sắt

• Suy dinh dưỡng

• Viêm loét dạ dày tá tràng, xuất huyết tiêu hóa, ung thư dạ dày

V - Phác đồ điều trị chuẩn theo Bộ Y tế khuyến cáo

Mục tiêu chính của việc điều trị trào ngược dạ dày cho trẻ là làm giảm các triệu chứng, cải thiện chất lượng cuộc sống, chữa lành viêm thực quản, ngăn ngừa tái phát triệu chứng và ngăn ngừa hoặc điều trị các biến chứng.

Phương pháp điều trị bao gồm:

• Thay đổi lối sống

• Kiểm soát lượng acid dạ dày bằng thuốc

• Điều trị ngoại khoa (phẫu thuật) - chỉ dùng khi điều trị bằng thuốc và thay đổi lối sống không hiệu quả

1. Thay đổi lối sống

Đây là biện pháp khởi đầu được khuyến cáo khi trẻ bắt đầu có dấu hiệu ợ chua dưới 2 lần/tuần. Các biện pháp thay đổi lối sống bao gồm:

• Tránh dùng các thực phẩm và nước uống có gas

• Tránh ăn trong khoảng 2 giờ trước khi ngủ

• Nằm cao đầu khi ngủ

• Chia khẩu phần ăn thành nhiều bữa

• Không mặc quần áo quá chật

Khi trẻ có những dấu hiệu của trào ngược dạ dày, bố mẹ nên thay đổi thói quen sinh hoạt cho trẻ theo khuyến cáo trên. Nếu trẻ không cải thiện, có thể tham khảo biện pháp dùng thuốc.

2. Kiểm soát lượng acid dạ dày bằng thuốc

Thuốc trung hòa acid dạ dày: Alginate-antacid (lưu ý không nên dùng kéo dài, thận trọng với trẻ <12 tuổi)

Thuốc giảm tiết acid dạ dày: Ức chế bơm proton (PPI), thuốc kháng histamin H2 (Thận trọng khi dùng PPI đối với trẻ <18 tuổi và thuốc kháng H2 đối với trẻ <12 tuổi)

Các biện pháp dùng thuốc cần phải có sự tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ. Bố mẹ không nên tự ý cho trẻ sử dụng thuốc khi chưa có sự hướng dẫn của Chuyên gia.

Khi dùng các loại thuốc giảm acid dạ dày, trẻ có thể bị giảm hấp thu đối với một số chất: Sắt, Calci, Vitamin B12, Magie. Cần theo dõi và bổ sung khi cần thiết.

3. Điều trị ngoại khoa

Phẫu thuật nội soi là biện pháp cuối cùng trong điều trị trào ngược dạ dày, nhưng hiếm khi được áp dụng. Chỉ được sử dụng trong trường hợp thay đổi lối sống và điều trị bằng thuốc không hiệu quả.

VI - Khi nào bố mẹ cần đưa trẻ đi khám tại cơ sở y tế

Khi thấy trẻ có những triệu chứng bất thường, bố mẹ nên đưa trẻ đi khám ở các cơ sở y tế để được các bác sĩ chẩn đoán chính xác tình trạng bệnh và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp.

Bố mẹ cần chú ý những dấu hiệu sau đây ở trẻ:

• Ợ chua, nôn trớ

• Có hiện tượng khó nuốt

• Ho kéo dài

• Thở khò khè, khản tiếng, khó thở, ngạt thở

• Đau tức vùng ngực, lan tỏa đến vai, cánh tay

• Chán ăn, sụt cân

Nếu trẻ gặp một hoặc nhiều dấu hiệu kể trên, bố mẹ không nên chủ quan bởi nếu không điều trị sớm, bệnh có thể dẫn đến nhiều hậu quả nguy hiểm cho trẻ.

Đưa trẻ đi khám khi cần thiết để được điều trị sớm nhất

VII - Biện pháp phòng tránh tình trạng trào ngược dạ dày cho bé tại nhà

Để trẻ không gặp phải căn bệnh phiền toái trên, bố mẹ có thể áp dụng các biện pháp dưới đây đối với trẻ để ngăn chặn nguy cơ mắc phải.

Đối với trẻ sơ sinh: 

• Không nên cho trẻ bú quá nhiều trong một lần bú

• Giữa lúc đang bú hoặc khi vừa bú xong bố mẹ nên vỗ ợ hơi cho bé

• Sau khi cho trẻ bú xong, bế trẻ thẳng lên khoảng 20-30 phút trước khi đặt nằm xuống

• Nên cho trẻ tránh tiếp xúc với khói thuốc lá.

Đối với trẻ 6 tháng tuổi - 3 tuổi:

• Cho trẻ làm quen dần với thức ăn đặc, tuy nhiên không nên cho trẻ ăn thức ăn quá khô cứng

• Luyện tập thói quen tập trung khi ăn

• Không nên ép trẻ ăn quá no 

• Tập thói quen tốt: sau khi ăn ngồi nghỉ ngơi ít nhất 30 phút 

Trẻ trên 3 tuổi:

• Trẻ bắt đầu bước vào giai đoạn đi lớp, dễ bị căng thẳng dẫn đến tăng tiết acid dạ dày, do vậy cần tạo môi trường thoải mái, giúp trẻ hứng thú đến trường

• Cho trẻ ăn đúng giờ giấc

• Tránh cho trẻ ăn đồ chua, cay, nóng

• Hạn chế đồ uống có gas

Sử dụng sản phẩm chăm sóc dạ dày cho bé từ thảo dược cũng là biện pháp an toàn giúp bé phòng tránh và hỗ trợ cải thiện tình trạng trào ngược dạ dày thực quản. Đây là biện pháp được nhiều Chuyên gia khuyến cáo hiện nay.

Siro bảo vệ dạ dày Fitolabs Gastic với các thành phần từ thảo dược chuẩn hóa giúp hỗ trợ trung hòa acid dạ dày, ngăn ngừa trào ngược dạ dày thực quản. Sản phẩm có nhiều ưu điểm vượt trội:

• Chuyên biệt cho trẻ em với công thức từ thảo dược tuyệt đối an toàn

• Vị thơm ngon dễ uống

• Dạng siro đóng sẵn trong gói có thể sử dụng ngay và dễ dàng mang theo khi trẻ đi học đi chơi

Fitolabs Gastic được hàng ngàn bố mẹ tin tưởng và sử dụng. Hiện nay sản phẩm đã có mặt trên hệ thống nhà thuốc ở nhiều tỉnh thành và có hỗ trợ giao hàng online.

Hy vọng qua bài viết trên, bố mẹ đã có thêm nhiều thông tin hữu ích về tình trạng trào ngược dạ dày ở trẻ. Nếu cần tư vấn về sức khỏe của bé, bố mẹ vui lòng liên hệ với chuyên gia của Fitolabs Baby theo Hotline 0928138111 để được hỗ trợ nhé!

Nguồn tham khảo: Hướng dẫn toàn cầu của Tổ chức Tiêu hóa thế giới về bệnh trào ngược dạ dày thực quản